Muiden revisited

6 augustus 2020 - Muiderberg, Nederland

“Kom, ik zal mijn ene been eens op tempo gaan brengen!” Dat zei Johanna vanmorgen nadat we uitgecheckt waren van de pipowagen en nog een kop koffie zaten te drinken op het terras van Camping Zeeburg in Amsterdam. Gisteravond was Johanna na een indrukwekkende dag teruggekomen van de afscheidsplechtigheid van haar kunstvriend Peter. Met haar linkerbeen had ze weliswaar eerst een slechte nacht gehad na de schuiver in Durgerdam waarbij haar been dubbel geklapt was, maar het voelde gisteravond na een dag zonder wandelen goed aan, en dat was ook vanmorgen nog zo. Beetje stijf nog en ook voor mij was waarneembaar dat de linkerknie wat dikker was dan de andere. Zo bracht Johanna vanmorgen na de koffie vol goede moed haar onderstel op tempo. En ik er achteraan, want onderlinge verhoudingen zijn er om gerespecteerd te worden.

Vandaag stond Muiden op het menu. Ik heb daar van 1972 tot 1975 op het gemeentehuis gewerkt, en mijn twee oudste kinderen hebben daar hun babytijd beleefd, Roland is er zelfs geboren. Zowel prive als zakelijk bewaar ik dierbare herinneringen aan die tijd. Via de Diemerzeedijk, met links de Amsterdamse nieuwbouwwijk IJburg en rechts het Amsterdam-Rijnkanaal, bereikten we de electriciteitscentrale. We liepen verder over de grasdijk, en zagen rechts de superstore Maxis liggen. Ik had destijds de bouwvergunning voor deze mega-supermarkt voorbereid. Dat was in die tijd zeer omstreden, omdat zogenaamde weilandwinkels volgens de rijksoverheid oneerlijke concurrentie zouden veroorzaken met de middenstand in steden en dorpen. Ik studeerde in die tijd rechten en mijn hoogleraar, prof. Crince le Roi, had de bouwvergunning voor de Maxis tijdens het college besproken als voorbeeld van slecht bestuur, niet wetend dat een van zijn studenten hierbij was betrokken. Ik schreef hem prompt een brief waarin ik de door hem gepresenteerde feiten weerlegde en hem adviseerde voortaan meer nuance in zijn colleges te verwerken. Nog voor het volgende college kreeg ik van hem een vlammende brief waar ik heel klein van werd. De professor begon de volgende studiebijeenkomst met de vraag of ‘de heer Haasnoot’ aanwezig was, en of ik zijn brief had ontvangen. Daar liet hij het bij. We hebben het later uitgepraat, en toen vertelde hij dat deze zaak hypergevoelig lag omdat toenmalig minister Hans Gruyters van VROM hem had benaderd met de vraag wat er van rijkswege tegen deze bouwvergunning kon worden gedaan. Knarsetandend had hij de minister geantwoord: niets, want het bestemmingsplan verbiedt geen detailhandel, dus Maxis had gebruik gemaakt van de mazen in de wet. Daar waren de hoogleraar en ik het dus over eens. De moraal van dit verhaal: ook al heb je gelijk, ken je plaats!

Na de Maxis ging het verder over de grasdijk richting Muiden langs het IJsselmeer. In de tijd dat ik, alweer bijna vijftig jaar geleden, in Muiden woonde, was deze dijk streng verboden gebied. Binnendijks lag daar namelijk Kruitfabriek De Krijgsman, een fabriek met militaire betekenis die daar sinds 1702 lag, maar die af en toe ook de lucht in vloog. Muiden was in de loop van de vorige eeuw uitgebreid in de richting van de fabriek, en telkens als het weer knalde vlogen in de westelijke helft van het stadje alle ruiten uit de sponningen. Een week nadat ik op 1 december 1972 als plv. hoofd van de afdeling Algemene Zaken bij de gemeente in dienst was getreden, was het weer zo laat. Het rampenplan kon weer uit de kast, en aansluitend waren er vele gesprekken met de directie en met Defensie om nu eens eindelijk een eind te maken aan de aanwezigheid van deze gevaarlijke fabriek. Voor de gemeenteraad was de maat nu vol. Het werd een leidend thema in de drie jaar dat ik in Muiden gewerkt heb. Hoewel die van 1972 de laatste grote explosie op het fabrieksterrein is geweest, heeft het tot vele jaren na mijn vertrek geduurd voordat de fabriek werd gesloopt en de grond gereinigd. Al wandelend langs het voormalig fabrieksterrein, zag ik dat ter financiering van de sanering ook een kostendrager was gevonden: een woonwijk met dure kavels voor grote woningen voor welgestelde mensen, daar was in de regio Amsterdam wel behoefte aan. 

Langs de Westbatterij, een fort uit 1850 behorend tot de Stelling van Amsterdam, bereikten we de havenmonding met aan de overkant het Muiderslot. We kwamen midden in het stadje aan bij de Groote Zeesluis, een kleine sluis waar door twee kolken druk vaarverkeer van en naar de Vecht werd doorgelaten, met daarboven een ouderwetse draaibrug. Toen we er aankwamen krioelde het van de mensen, wandelaars, fietsers en automobilisten, die aan weerszijden stonden te wachten voor de sluiskolken leeggevaren waren en de draaibrug met slechts een rijstrook weer open kon. We waren getuige van een verkeersruzie tussen twee elkaar tegemoetkomende automobilisten die geen van tweeen achteruit wilden. Toen ze elkaar via de stoep rakelings konden passeren, stopten ze en ging het gescheld door de portierraampjes nog even door. Kortom, volop sfeer en gezelligheid in Muiden, in 45 jaar is er niets veranderd.

Bij het beroemde cafe Ome Ko kregen we een tafeltje in de schaduw direct naast de sluis. Genietend van karnemelk, een boerenomelet en een broodje ei, zaten we eerste rang bij het aanschouwen van het gekrioel tussen de schepen in de sluis. Na het eten liepen we even naar het oude gemeentehuis waar ik ooit had gewerkt. Het bleek  al sinds de negentiger jaren te zijn omgebouwd als appartementengebouw, met behoud van het monumentale karakter, inclusief de mij nog heel bekende spreuk op de voordeur: “In troebel tyt werd ‘t huis bereyt. Pleeght raed tot daed. Beveelt aan God der Steede lot!”. Daarna wilde ik even kijken of de smederij van Jan Melis er nog is, in de Naarderstraat. Daar blijkt nu een restaurantje te zitten, met allerlei opschriften die de herinnering aan de smederij levend houden. zoals een bord met de spreuk “Zolang er paarden bestaan, zal ik er hoefijzers onder slaan.” In 1975 heb ik op Super 8 een sfeerfilm gemaakt van Muiden, en heb ik Melis nog gefilmd in zijn smederij, met westernmuziek van Ennio Morricone eronder gemonteerd. Het was het begin van een korte maar hevige periode dat ik vele films maakte van de kinderen, van familiefeesten, speelfilmpjes, documentaires en vakantiefilms. En allemaal met muziek of ingesproken tekst. Zo ontdekte ik mijn creativiteit. Toen ik vanaf de tachtiger jaren steeds drukkere banen kreeg, heb ik de filmhobby geleidelijk laten varen.

Natuurlijk passeerden we ook het Muiderslot, bekend van Floris V, en in later eeuwen van P.C. Hooft en zijn Muiderkring van kunstliefhebbers. Via de vestingwal kwamen we uit op de polderdijk, en even verder de IJsselmeerdijk. Daar hadden we prachtige vergezichten over dit deel van het IJsselmeer, maar ook op de skyline van Almere. Met dit warme weer, hoewel het met 26 graden nog meeviel, zagen we veel bootjes op het water, en druk bezette strandjes. Kijkend naar de hoogwaterbescherming van de dijk, moest ik op deze nostalgietocht ook denken aan een van mijn schaarse jeugdzonden uit die tijd. Pff, toch wel zweterig weer. Zo kwamen we, nog steeds lopend op een grasdijk, aan in een zomers Muiderberg, met een druk bezet strand met wel veel jongelui op een kluitje zittend, een fraaie antieke Brink, een kerkje met vierkante, Engels aandoende toren, en een voormalig tramstation, hotel Het Rechthuis, onze bestemming voor de komende nacht. Het zag er ook in Muiderberg uit of we nog in vroeger tijden leven. Muiden en Muiderberg revisited!

6 Reacties

  1. Elisabeth:
    7 augustus 2020
    Sterkte met de hitte de komende dagen. Bij ons is het maar 8 graden brrr
  2. Theo Tromp:
    7 augustus 2020
    Met de Dijkgraaf daar heb ik nog eens een 3 uur durend telefoongesprek gehad, over de dijk bij de munitiefabriek. Dat was voor het wandelpad Graaf Floris-V pad, waar we geen toestemming voor kregen om over, die dijk te wandelen. Omdat het te gevaarlijk was om daar te wandelen. Dit terwijl als je donateur/lid werd mocht het wel.

    De route was gemaakt door Koos van der Heijden en ik deed de eindredactie van de eerste wandelgids.

    Helaas kreeg ik het niet voor elkaar. Vroeger startte het Graaf Floris-V pad vanaf station Muiderpoort naar Muiden en dan naar Schoonhoven. Tegenwoordig gaat de route vanaf Muiden.
  3. Tjalle de Haan:
    7 augustus 2020
    Dat is ook toevallig Arie: ik werkte van 1970 tot begin 1974 aan de verbreding van het Amsterdam-Rijnkanaal bij RWS-Utrecht. Deze net afgestudeerde civiel-ingenieur mocht o.a. gaan "trekken" aan de opheffing van het rijdende veer dat 6 huizen verbond met de wereld aan de overkant van het kanaal. In ruil daarvoor kwam er een erfdienstbaarheid van overpad over het terrein van de electriciteits-centrale. Het kan toch niet anders dat jij daar ook bij betrokken was? Maar van een ontmoeting herinner ik me niks. De communicatie verliep louter per brief voor zover ik me herinner.
  4. Arie Haasnoot:
    7 augustus 2020
    Ha Tjalle, wat grappig dat jij jouw verhaal kan verbinden met het mijne. Van het pad bij de PEN electriciteitscentrale weet ik uit die tijd niets. De PEN-centrale lag toen in de gemeente Diemen, en de Maxis net in de gemeente Muiden. Maar ik herinner me wel een schriftelijke schermutseling met RWS in die tijd. Voor de verbreding van het Amsterdam-Rijnkanaal was een nieuwe spoorbrug gebouwd, deels binnen onze gemeente. Toen wij jou of jouw collega’s van RWS er op wezen dat ze voor deze brug een bouwvergunning moesten aanvragen, kregen we als antwoord dat RWS niet van plan was een vergunning aan te vragen. De brug was inmiddels al nagenoeg klaar, en men had in onze legesverordening gezien dat wij bij vergunningverlening voor overheidsinstellingen sowieso toch geen leges in rekening mochten brengen bij RWS. Het college vond dit antwoord flauw en niet ter zake doende, en wendde zich tot de minister van VROM met het verzoek het daartoe te leiden dat rijksoverheidsinstellingen zich gaan gedragen volgens de regels van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Wat denk je, een tijdje later verscheen een officiele circulaire van minister Gruijters (die bleek ons nog te kennen...), gericht aan alle overheidsdiensten van het rijk, provincies, gemeenten en waterschappen, waarin er op werd gewezen dat de overheid het goede voorbeeld dient te geven en voor ieder bouwwerk conform de wet aan het bevoegde gezag een bouwvergunning dient aan te vragen. Toen ik verder las in de circulaire, moest ik blozen. Als voorbeeld had de minister de casus Muiden-RWS bijgevoegd, met daarbij in geuren en kleuren mijn handgeschreven interne advies aan het college om die lui van RWS eens een lesje te leren. Wat moeten ze gelachen hebben op de rijksburelen! Wist ik veel dat onze postafdeling de interne stukken ook had meegestuurd aan de minister... Na deze morele overwinning heeft de gemeenteraad van Muiden natuurlijk gauw de legesverordening aangepast, zodat andere overheden ook moesten gaan betalen voor de uitoefening van het gemeentelijk bouwtoezicht!
  5. Marieke:
    8 augustus 2020
    Bij Ome Ko zaten wij vaak aan de saté met friet. En genieten van het gedoe op en onder de brug. Groetjes en veel plezier verder.
  6. Wim Jacobs:
    8 augustus 2020
    denken aan een van mijn schaarse jeugdzonden uit die tijd.

    Arie verklaar je nader.

Jouw reactie